Ölmüş Birini GörmekRüyada Ölmüş Birini Canlı Görmek Ne Anlama Gelir?

Kaybettiğiniz biri rüyanızda hiçbir şey olmamış gibi karşınıza çıkar: mutfakta oturur, telefonla arar ya da kapıdan girer. Uyandığınızda hem sevinç hem de derin bir boşluk hissi kalabilir. Bu deneyim çok yaygındır ve hem geleneksel tabir kitaplarında hem de modern araştırmalarda ayrıca ele alınır. Aşağıda önce klasik yorumları, sonra rüya ve yas üzerine yapılan çalışmaları bulacaksınız.

Klasik tabir kitapları bu rüyayı nasıl yorumlar?

İbn Sîrîn'e atfedilen Muntahabü'l-Kelâm'da ölüyü canlıymış gibi görmenin anlamı açıkça yazılıdır: Kişinin işleri bozulduktan sonra düzelir ve sıkıntısının yerini hesapta olmayan bir kolaylık alır. Eser bunun tersini de söyler: Yaşayan birini ölü görmek, işlerin zorlaşmasına yorulur, çünkü "hayat kolaylık, ölüm zorluktur."² Aynı bölümde ölmüş annenin dirildiğini görmek bir dertten kurtuluşa, babanın dirildiğini görmek de benzer şekilde ama daha güçlü bir ferahlığa bağlanır.²

Nablusî ise ölünün kılığına bakar. Güzel bir görünüşle, beyaz ya da yeşil giysilerle ve güler yüzle görülen ölü, hayırlı bir hâlin işareti sayılır. Ölünün kendisinin ölmediğini söylemesi, Nablusî'de onun şehitler makamında, nimet içinde olduğuna yorulur.¹

Psikoloji "hayata dönüş" rüyaları hakkında ne söylüyor?

Barrett'ın ölü rüyaları üzerine çalışmasında en büyük grubu, rüyayı görenin ölünün canlı olduğunu görüp şaşırdığı ya da sarsıldığı rüyalar oluşturuyordu. Barrett bunlara "hayata dönüş" rüyaları adını verdi. Bu rüyalar genellikle kayıptan sonraki ilk günlerde ya da aylarda görülüyor, yoğun olumlu ve olumsuz duyguları bir arada taşıyordu. Barrett, bunları yasın erken dönemlerinde sık görülen ölümü kabullenmekte zorlanma hâliyle ilişkilendirdi.⁴

Zaman geçtikçe rüyaların tonu değişebilir. Aynı çalışmada vedalaşma ve gönül rahatlatma rüyalarının çoğunlukla hayata dönüş rüyalarından sonra geldiği, rüyayı görene büyük bir rahatlama sağladığı görülmüştü.⁴ Daha yeni bir araştırma da bu rüyaların kişiyle bağı sürdürmeye ve duyguları düzenlemeye yardım edebileceğini gösteriyor.⁵ Kısacası rahmetliyi canlı görmek, zihnin kaybı kendi hızında sindirme biçimlerinden biri olarak düşünülebilir. Ne bir uyarıdır ne de bir kehanet.

Bu rüya neden tekrar tekrar görülür?

Yakın bir kaybın ardından zihin, kişiyi gündelik hayatın sahnelerine yerleştirmeye devam eder. Yıllarca aynı evde yaşadığınız, her gün konuştuğunuz biri hafızanızda sayısız alışkanlıkla bağlıdır; rüyalar da bu alışkanlıkları sürdürür. Süreklilik hipotezi tam olarak bunu öngörür: Uyanıkken önem verdiğimiz kişiler rüyalarımızda da yer alır.⁷ Rüyanın tekrar etmesi, yasın sürdüğünü ve kaybın hâlâ işlenmekte olduğunu gösterebilir. Özellikle ani bir kayıptan sonra, vedalaşma fırsatı bulunamadığında, zihin bu yarım kalmış sahneye dönmeye daha yatkın olabilir. Doğum günleri, bayramlar ve ölüm yıl dönümleri gibi tarihlerde bu rüyaların sıklaşması da sık anlatılan bir deneyimdir.

Bu rüyadan sonra ne yapılabilir?

Birçok kişi rüyayı bir yakınıyla paylaşmayı, bir rüya günlüğüne yazmayı ya da rahmetli için dua etmeyi rahatlatıcı bulur. Rüyada hissettiğiniz duyguyu not etmek önemlidir: Sevinç, korku, özlem ya da huzur, rüyanın sizin için ne anlama geldiğini çoğu zaman sembollerden daha iyi anlatır. Rüyayı bir uyarı olarak değil, kaybettiğiniz kişiyle ilgili duygularınızın bir yansıması olarak görmek kaygıyı azaltabilir. Rüyalar sık tekrarlıyor, uykunuzu bölüyor ve gün içinde sizi zorluyorsa bir hekime ya da ruh sağlığı uzmanına başvurmak yararlı olur.