GözRüyada Göz Görmek Ne Anlama Gelir?
Kısa cevap
Rüyada göz görmek, tabir geleneğinde kişinin dini, basireti ve en sevdikleri olarak yorumlanır. Sağlıklı ve parlak göz hayra, ağrıyan ya da kaybolan göz ise bu alanlardaki bir eksikliğe yorulur. Psikologların bakışıyla göz, neyi gördüğünüz, neyi görmezden geldiğiniz ve başkalarınca nasıl görüldüğünüzle ilgili duyguları gösterebilir.
Gözün kör olması ya da zarar görmesi rüyası, gerçek bir hastalığın habercisi değildir. Bu rüyalar çoğu zaman stres, belirsizlik ya da gözle ilgili gündelik bir kaygıyla ilişkilidir. Gerçek bir görme şikâyetiniz varsa bunu rüyaya değil, bir göz hekimine danışmak doğru olur.
Geleneksel tabirde göz
Nablusî'ye göre
Nablusî'nin Ta'tîru'l-Enâm'ında göz, önce insanın dini ve hidayeti gördüğü basiret olarak ele alınır; ardından çocuk, sevgili ve mal gibi "göz aydınlığı" sayılan şeylere bağlanır. Bedende çok sayıda göz görmek dinde ve salahta artış, gözlerin güzelleşmesi hidayet, ilim ve basiret diye yorumlanır. Gözdeki iltihap dinde bir eksikliğe, körlük ise daha ağır bir eksikliğe benzetilir.1
Eserde görme gücü de ayrıca değerlendirilir: keskin görüş herkes için övülür, zayıf görüş ise kişinin mala ve başkalarının yardımına muhtaç kalabileceğine yorulur. Sağ gözün oğula, sol gözün kıza işaret ettiği, gözünü tedavi eden kişinin dinini ya da işini düzelteceği de Nablusî'nin aktardığı görüşler arasındadır.1
İbn Sîrîn'e atfedilen yorumlar
İbn Sîrîn'e atfedilen Müntehabü'l-Kelâm'da da göz, "kişinin dini ve hidayeti, sapkınlığı ayırt ettiği basireti" diye tanımlanır. Göz renkleri de burada yoruma girer: koyu göz dine bağlılığa, mavi göz dinde yeni çıkan görüşlere yorulur. Çocukların göz yerinde tutulması, "göz kadar sevilen" anlamıyla açıklanır.2 Eserin İbn Sîrîn'e aidiyeti kesin değildir.3
Halk geleneğinde
Türk tabirnamelerinde ve halk arasında yaygın yoruma göre gözle ilgili rüyalar çoğunlukla "göz aydınlığı" deyimiyle okunur: berrak ve güzel gözler sevindirici bir haber, sevilen birinin hayrını görmek diye anlatılır. Nazar inancı da bu rüyalara karışır; birinin size dik dik bakması, kıskançlık ya da kötü niyet korkusuyla yorumlanır.
Rüyayı kimin gördüğüne göre
- Fakir ya da sıkıntıdaki biri görürse
- Nablusî, kör olduğunu gören fakir ya da hapisteki kişi için bunu, içinde bulunduğu sıkıntıyı artık görmeyeceğine ve elinden tutacak birini bulacağına yorar.
- Çocuk sahibi biri görürse
- Gözlerin zayıflaması ya da hastalanması, tabirde gözün çocuklara karşılık gelmesi nedeniyle onların sağlığına dair bir işaret sayılır; Nablusî bunu dikkat çağrısı olarak aktarır.
- Dindar biri görürse
- Gözünün nurunun gittiğini gören dindar kişi için yorum, ibadetlerde bir gevşemeye ya da bir hataya düşmeye karşı uyarı yönündedir.
Dinî kaynaklar ne diyor?
Gözle ilgili en bilinen dinî ifade "göz aydınlığı"dır (kurretü'l-ayn). Furkan sûresinin 74. âyetinde müminlerin "bize gözümüzü aydınlatacak eşler ve nesiller bağışla" diye dua ettiği anlatılır.4 Tabirnamelerin gözü çocuk ve sevilen kişiyle ilişkilendirmesi bu ifadeyle de bağlantılıdır. Bu bir tabir yorumudur; rüya dinî bir hüküm doğurmaz.
Diyanet'in Hadislerle İslam eserinde yer alan bir hadiste rüya üç çeşide ayrılır: Allah'tan bir müjde olan salih rüya, şeytandan kaynaklanan üzücü rüya ve kişinin yaşadıklarının rüyasına yansıması (Müslim, Rü'yâ 6; c. 1, s. 463). Aynı eserde aktarılan bir başka hadise göre hoşa giden rüya Allah'tandır, kişi buna hamdeder ve anlatabilir; hoşa gitmeyen rüya ise şeytandandır, kişi kötü etkisinden Allah'a sığınır ve kimseye anlatmaz (c. 1, s. 465). Aynı eserde tabirin ancak ilim sahibi ve ehil kişilerce yapılabileceği, uydurma tabirlerin insanları yanlış yönlendirebileceği vurgulanır (c. 1, s. 471).
Psikoloji ne diyor?
Rüyalar büyük ölçüde görseldir; bu yüzden göz, rüyanın hem aracı hem de konusu olabilir. Gözlerinizin kapanıp açılmadığı, görmeye çalıştığınız halde göremediğiniz rüyalar sık anlatılır. REM uykusundaki hızlı göz hareketleri ile rüya içeriği arasındaki ilişki 1950'lerden beri araştırılmaktadır.5 Doğuştan görme engelli kişilerle yapılan bir çalışma da rüyaların duyusal yapısının kişinin uyanık deneyimine göre şekillendiğini, görme kaybı olanlarda işitme, dokunma ve kokunun öne çıktığını göstermiştir.6
Süreklilik hipotezi açısından göz rüyaları çoğu zaman gündelik kaygıların devamıdır: ekrana uzun süre bakmak, gözle ilgili bir muayene beklemek ya da birinin size nasıl baktığını önemsemek bu imgeyi besleyebilir.7 Göremediğiniz, bulanık gördüğünüz rüyalar ise bir konuda yeterince net bilgiye sahip olmadığınız hissini anlatıyor olabilir.
Göz aynı zamanda "görülmek" ile ilgilidir. Birinin gözünü üzerinizden ayırmaması, utanma, eleştirilme ya da yargılanma korkusunu işaret edebilir. Rüyadaki duyguya bakmak işe yarar: merak mı, rahatsızlık mı, korku mu? Bu duygu, gözün size ne anlattığını genelde sembolden daha iyi gösterir.
Göz kaybı ya da görme bozukluğu içeren rüyalar, gerçek bir göz rahatsızlığı yaşayan ya da bir yakınında böyle bir durum gören kişilerde daha sık görülebilir. Bu durumda rüya, kaygının bir yansımasıdır; geleceğe dair bir bilgi taşımaz.
Rüyanızı daraltın
Bir rüyanın anlamı ayrıntısına göre değişir. Rüyanıza en yakın soruyu seçin:
Varyasyonlar
1Rüyada kör olmak ne anlama gelir?
Nablusî'de körlük, gözdeki iltihaptan daha ağır bir eksiklik olarak dinde ya da basirette bir zayıflığa yorulur; ancak eser, fakir ve sıkıntıdaki biri için aynı rüyayı içinde bulunduğu kötülüğü artık görmemek diye yorumlar.1 Yani tabir geleneğinde bile tek bir anlam yoktur. Uyanık hayatla ilişkisine bakılırsa görememek, belirsizlik ve kontrol kaybı hissinin en yalın biçimidir. Bir kararın önünü göremediğinizi, birine körü körüne güvendiğinizi ya da bir şeyi görmek istemediğinizi düşündüğünüz dönemlerde bu rüya sıklaşabilir.
2Rüyada gözüne bir şey kaçması ne anlama gelir?
Nablusî, gözdeki çöpü uykusuzluğa ve insanın gurur duyduğu bir dosttan ayrılmasına yorar.1 Halk tabirlerinde de bu rüya küçük ama can sıkıcı bir rahatsızlık, gözden kaçırılmaması gereken bir ayrıntı diye anlatılır. Psikolojik açıdan gözü rahatsız eden küçük bir şey, aklınızdan çıkmayan bir söz ya da çözülmemiş ufak bir pürüzle ilgili olabilir. Uyurken gözün gerçekten kuruması ya da kaşınması da bu imgeye dönüşebilir.
3Rüyada gözün çıkması ne anlama gelir?
Nablusî, gözün oyulmasını kişinin yaptığı bir şeyin karşılığını görmesine, iki gözün birden gitmesini ise göz aydınlığı sayılan bir yakından ayrılmaya yorar. Aynı yerde gözün oyulmasının uzun ömre işaret ettiğine dair bir görüşe de yer verir.1 Bu tür çelişkili yorumlar, geleneğin rüyayı tek bir kehanete bağlamadığını gösterir. Gündelik hayat açısından bedene zarar gelen rüyalar, çoğunlukla yoğun stres ve tehdit duygusunun işlendiği rüyalardır.8
4Rüyada gözüne perde inmesi ne anlama gelir?
Nablusî gözde beyazlık görmeyi bir hüzne ya da değer verilen birinden ayrılmaya yorar. Bu beyazlığın açılıp gitmesini ise uzun süredir uzakta olan biriyle kavuşma ve derdin dağılması olarak anlatır.1 Psikolojide bulanık görmek ya da gözün önüne bir perde inmesi, bir duruma dair netliği kaybettiğiniz hissini dile getirebilir. Perdenin kalkması ise, uyanık yaşamda bir konunun nihayet aydınlandığını hissettiğiniz bir dönemle ilişkili olabilir.
5Rüyada mavi ya da yeşil göz görmek ne anlama gelir?
Hem Müntehabü'l-Kelâm hem de Nablusî göz rengini dine göre yorumlar: koyu göz dine bağlılık, mavi göz dinde yeni bir yol, yeşil göz ise farklı bir inanca yönelmek diye geçer.12 Bu yorumlar o dönemin kültürel kodlarını yansıtır ve bugün bir kişiyi göz rengine göre değerlendirmek için kullanılmamalıdır. Duygusal açıdan bakıldığında dikkat çekici bir göz rengi, çoğu zaman rüyadaki kişiye duyduğunuz hayranlık, merak ya da yabancılık duygusunu taşır.
6Rüyada vücudunda çok göz görmek ne anlama gelir?
Nablusî bedende çok sayıda göz görmeyi dinde ve salahta artışa, kalpte göz görmeyi ise kalpten gelen bir hikmete yorar.1 Modern okumada bu imge daha çok tedirgin edici bulunur: her yerden izlendiğinizi, her şeyi aynı anda görmek zorunda kaldığınızı hissettiren bir yoğunluk. Sorumluluğun arttığı ya da sürekli tetikte olduğunuz dönemlerde böyle rüyalar görülebilir.
7Rüyada gözden kan gelmesi ne anlama gelir?
Klasik eserlerde gözün dine ve sevilen kişilere işaret etmesi nedeniyle gözden gelen kan çoğunlukla bir üzüntüye ya da göz aydınlığı sayılan biriyle ilgili bir kaygıya yorulur; Nablusî gözdeki kırmızılığı da bir öfke ya da kızgınlık olarak açıklar.1 Uyanık hayatla ilişkisine bakılırsa kanlı gözyaşı, çok yoğun ve bastırılmış bir acının en çarpıcı görüntüsü olabilir. Uyanık yaşamda ağlayamadığınız, içinize attığınız bir kederin rüyada bu kadar sert bir biçimde belirmesi şaşırtıcı değildir.
8Rüyada gözünü tedavi etmek ne anlama gelir?
Nablusî, gözünü tedavi eden kişinin dinini ya da işini düzelteceğini, bazı görüşlere göre de göz aydınlığı olacak bir çocuğa kavuşacağını aktarır. Uzakta bir kardeşi varsa ondan sevindirici bir haber alacağı da söylenir.1 Bugünkü psikolojik yorumda göz damlası damlatmak, gözlük takmak ya da gözünü iyileştirmek, bir konuya daha net bakma ve bakış açınızı düzeltme isteğini ifade edebilir.
Göz rüyası hakkında sorular
Rüyada göz görmek iyi mi kötü mü?
Tabirnamelerde berrak, sağlıklı göz hayra; ağrıyan ya da kaybolan göz bir eksikliğe yorulur. Ancak aynı rüya kişinin durumuna göre farklı okunur. Rüyanın size hissettirdiği duygu, iyi ya da kötü etiketinden daha açıklayıcıdır.
Rüyada birinin size dik dik bakması ne demektir?
Nablusî, birine yan gözle bakmayı ona kin beslemeye, birine gözünü açıp bakmayı ise onun işiyle ilgilenip yardım etmeye yorar. Psikologların bakışıyla bu rüya, yargılanma ya da gözetlenme duygusunu gösterebilir.
Rüyada gözden yaş gelmesi ne anlama gelir?
Nablusî gözde dönen yaşı gizlice biriktirilen helal bir mala, yanaklardan akan yaşı ise o malı gönül hoşluğuyla harcamaya yorar. Ağlamak rüyalarında çoğu zaman bastırılmış bir duygunun boşaldığı da düşünülür.
Rüyada gözlük takmak ne anlama gelir?
Klasik eserlerde gözlük yer almaz; halk arasında gözlük takmak bir konuyu daha dikkatli inceleme gereği diye anlatılır. Rüya psikolojisinde yeni bir bakış açısı kazanma ya da bir şeyi gözden kaçırma kaygısıyla ilgili olabilir.
Birlikte okunabilecek semboller
İlgili
Karşılaştırın
Kaynakça
- Nablusî, Abdülganî b. İsmâil. Ta'tîru'l-Enâm fî Ta'bîri'l-Menâm ("el-Ayn" ve "ed-Dem'" maddeleri). Beyrut: Dâru'l-Fikr baskısı, Mektebetü'ş-Şâmile dijital metni. Kaynağa git
- İbn Sîrîn'e atfedilen. Müntehabü'l-Kelâm fî Tefsîri'l-Ahlâm (22. bab, azalar). Kahire: Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 1940; Ta'tîru'l-Enâm kenarında, Mektebetü'ş-Şâmile dijital metni. Kaynağa git
- Yücel, Ahmet. "İbn Sîrîn". TDV İslâm Ansiklopedisi. Kaynağa git
- Kur'an-ı Kerîm Meâli. Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu. Kaynağa git
- Dement, W., Wolpert, E. A. (1958). The relation of eye movements, body motility, and external stimuli to dream content. Journal of Experimental Psychology, 55(6), 543-553. Kaynağa git
- Meaidi, A., Jennum, P., Ptito, M., Kupers, R. (2014). The sensory construction of dreams and nightmare frequency in congenitally blind and late blind individuals. Sleep Medicine, 15(5), 586-595. Kaynağa git
- Schredl, M., Hofmann, F. (2003). Continuity between waking activities and dream activities. Consciousness and Cognition, 12(2), 298-308. Kaynağa git
- Revonsuo, A. (2000). The reinterpretation of dreams: An evolutionary hypothesis of the function of dreaming. Behavioral and Brain Sciences, 23(6). Kaynağa git
Bu madde Rüya Nedir Yayın Kurulu tarafından hazırlanmış, en son tarihinde gözden geçirilmiştir. Rüya yorumları geleceğe dair kesin bilgi değildir. Hata ya da eksik bildirin.